Vojcěh Jaruzeljski

Iz Medžuviki, svobodnoj enciklopedije
(Bylo prěadresovano iz Vojteh Jaruzeľski)
Jump to navigation Jump to search
Vojteh Jaruzeľski v 2006 gode
Jaruzeľski s Nikolajem Ceauşescu

Vojcěh Vitold Jaruzeljski (pol.: Wojciech Witold Jaruzelski, ['vɔjtɕεx jaru'zεlski]; Kurov, 6 julija 1923 – Varšava, 25 maja 2014) byl poljski general i politik, ktory kratko byl prezident Poljsky.

Žitje[izměniti | izměniti kod]

Jaruzelski urodil se dvorjanskoj rodině. Na početku Vtoroj Světovoj Vojny on s otcem byli izgnani do Siberije, kde jegov otec umrel. Od 1943 goda on vojoval kako oficer v Prvoj Poljskoj Armiji, ktora byla čest Črvonoj Armije, v marši k Berlinu. Poslě vojny Jaruzelski stal člěn Poljskoj Komunističnoj Partije i prodolžal svoje vojskovo obrazovanije. Vnutri komunističnoj partije (ktora od petdesetyh lět nazyvala se Poljska Objedinjena Rabotničska Partija – PZPR) on stal direktor političnogo odděla vooruženyh sil. Pozdněje on stal podministr Narodnoj Obrany i od 1956 byl general. V 1964 godu Jaruzelski stal člěn Centralnogo Komiteta PZPR-a. V 1968 Jaruzelski stal ministr Obrany i suglasil se s invazijeju Varšavskogo Dogovora v Čehoslovakiju. Od 1970 goda on takože nalěžal k Politbjuru partije i byl ministr vnutrenyh děl.

Vodž Poljsky[izměniti | izměniti kod]

V fevruaru 1981 g. Jaruzelski stal premier Poljsky. V oktobru togože goda naslědil Stanislava Kaniu kako prvy sekretar partije i tym sposobom svezal dvě močne pozicije v državě i v partiji. 13 dekembra 1981, poslě vvedenja vojennogo stana, on stal prědsědnik vojennoj hunty, prvoj komunističnoj hunty v historiji. Profesionalny sojuz Solidarnost Lecha Wałesy byl zabranjeny i reformy byli odvračene. Jednakože Jaruzelski načel liberalizovati spoločenstvo i vvesti reformy v sistemu, hoti povtarjal, že PZPR jest povinna igrati veduču rolju. V 1985 g. Jaruzelski stal prědsědnik Državnogo Sověta (= glava državy) i odpustil vojenny stan. V slědujučih lětah Jaruzelski vse bolje tratil kontrolj nad krajem.

Prěhod k demokratiji[izměniti | izměniti kod]

Lětom 1988 goda odbyval se Krugly Stol medžu vladoju i opozicijeju, reprezentovanoju od Solidarnosti i Wałesy. V rezultatu tyh konferencij profesionalne sojuzy byli legalizovane i od 1989 iztvorjenje političnyh partij bylo dozvoljeno. Jaruzelski prědstavil novu konstituciju, ktoru prijeli i komunistična partija i Solidarnost. Suglasno toj konstituciji komunisti iměli pravo na polovinu + 1 vsih měst v Sejmu. V prvyh svobodnyh izborah v 1989 g. Solidarnost izigrala vse města v novom Senatu i vse svobodno izbrane města v Sejmu, ale PZPR vse vrěme iměla množinstvo v Sejmu. Jaruzelski sejčas byl izbrany prezidentom Poljskoj Narodnoj Republiky i odstupil kako prvy sekretar partije. On takože odšel iz partije, ibo kako prezident byl bezpartijny.

Prezidentstvo Jaruzelskogo trvalo kratko: on ne učestnil v prvyh demokratičnyh prezidentskyh izborah v dekembru 1990 i od 22. dekembra togože goda Lech Wałesa byl novy prezident Poljsky.